رهانا: در سال ۲۰۰۹ ایران از نظر میزان آزادی مطبوعات در میان ۱۷۵ کشور جهان در رده ۱۷۲ قرار گرفته است. توقیف نشریه‌های منتقد، محدود کردن کار رسانه‌ها، تهدید و بازداشت خبرنگاران که از زمان آغاز به کار دولت احمدی نژاد در سال ۱۳۸۴ شدت گرفته بود، پس از تشدید نارضایتی عمومی بعد از انتخابات پر مساله‌ی ایران، افزایش یافت ؛ به طوری که برای آزادی مطبوعات، ماه‌های اخیر یکی از سیاه‌ترین و سخت‌ترین روزهای مطبوعات در ایران بوده است.
در سال گذشته ۳۵۱ روزنامه‌نگار از کار اخراج شده و هزاران نفر به خاطر توقیف بیش از ۲۵ نشریه شغل خود را از دست داده‌اند.
روزنامه‌نگاران ۶۱ بار به نهادهای امنیتی احضار و مورد بازجویی قرار گرفته‌اند و نزدیک به ۶۰ مورد روزنامه‌ها از وزارت ارشاد «تذکر» دریافت کرده‌اند.

بازداشت روزنامه نگاران و وبلاگ نویسان
در سال ۱۳۸۸ تعداد ۱۴۷  روزنامه نگار و وبلاگ نویس بازداشت شده اند که در این آمار تعداد ۱۹ وبلاگ نویس به چشم می خورند. فرآیند بازداشت و سرکوب مطبوعات در این سال رابطه‌ی مستقیمی با چالش‌های پیش روی دولت و روند روز افزون اعتراضات مردمی داشته است، به طوری که در ماه‌های خرداد، دی و بهمن، با افزایش اعتراضات مردمی، این سرکوب تشدید شده تا از پوشش خبری و تحلیلی این اعتراضات جلوگیری شود.
خبرنگاران که رسالت خبررسانی شفاف را بر عهده دارند جمعآ  بیش از ۸ هزار  روز را در زندان و در بازداشت موقت به سر برده‌اند. از میان ۱۴۷ خبرنگار بازداشت شده، تعداد ۱۵ تن از آنان با احکام زندان‌های طویل المدت مواجه شده‌اند؛سعید لیلاز، علیرضا ثقفی، محمدرضا نوربخش هر یک به سه سال ، نقی احمدی آذر، بهمن احمدی امویی، سعید حجاریان هر یک به پنج سال، کیوان صمیمی، محمد عطریانفر، مسعود باستانی، هنگامه شهیدی و علی بهزادیان‌نژاد هر یک به شش سال، رضا رفیعی به هفت سال، احمد زید آبادی و مسعود لواسانی به هشت سال و حمزه کرمی به شانزده سال حبس محکوم شدند.
تعداد زیادی از روزنامه‌نگاران آزاد شده دوباره از سوی ماموران امنیتی احضار و بازجویی شده‌اند و شرط آزادی بسیاری از خبرنگاران در بند به گفته محسنی اژه‌ای؛ دادستان کل کشور، «توبه» اعلام شده و این زندانیان برای «عذر خواهی و طلب بخشش» از رهبر جمهوری اسلامی تحت فشار هستند.

خبرنگاران خارجی
سرکوب و سانسور شدید و انسداد رسانه‌ای دامن خبرنگاران خارجی را هم گرفت؛ بیست و ششم خرداد ماه بخش رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی، اعلام کرد که خبرنگاران اجازه ندارند در سطح شهر آزادانه به تهیه گزارش یا فیلم خبری مبادرت کنند و وزارت ارشاد به خبرنگاران خارجی اطلاع داد که تنها حق دارند از گردهمایی‌های دارای «مجوز دولتی» گزارش تهیه کنند و حق ارسال خبر در مورد حوادث و تحولات خبری دیگر را ندارند.
در فاصله دو روز مانده به ١۶ آذر، روز دانشجو، دولت ایران برای مقابله با اعتراضات مخالفان، شبکه اینترنت را مختل کرد و اعلام کرد که خبرنگاران خارجی نیز به مدت سه روز حق فعالیت خبری در مرکز تهران را ندارند.
حدود ۳۰۰ خبرنگار خارجی و ۸۰۰ خبرنگار داخلی مراسم ۲۲ بهمن امسال را پوشش خبری می‌دادند، اما دولت ایران آن‌ها را از پوشش خبری رخدادهای خیابا‌ن‌های تهران منع کرد و آن‌ها تنها مجاز بودند سخنان احمدی‌نژاد را گزارش کنند.
ایسون اتاناسیادیس خبرنگار یونانی واشنگتن تایمز، مازیار بهاری خبرنگار نیوزویک و فرهاد پولادی خبرنگار خبرگزاری فرانسه، از جمله دستگیرشدگان حوادث پس از ۲۲ خرداد بوده‌اند.

توقیف مطبوعات و فیلترینگ سایت‌ها
محدودیت‌هایی که از زمان روی کار آمدن دولت محمود احمدی‌نژاد بر مطبوعات و رسانه‌های خبری تحمیل شد، در سال جاری ابعادی کم‌سابقه به خود گرفت. در هشت ماه بعد از حوادث انتخابات نزدیک به ٢٠ نشریه توقیف شده است و این آمار در تمام سال به رقم ۲۵ می‌رسد. شماری از نشریه‌های دانشجویی نیز در این فاصله توقیف شده و دست‌اندرکارانش به زندان افتاده‌اند.
در اقدامی کم سابقه دادستان معزول تهران، سعید مرتضوی با استقرار نماینده در چاپخانه نشریات منتقد پیش از چاپ مطالب آن‌ها را بررسی و نسبت به حذف، تغییر محتوا و عدم انتشار تصمیم‌گیری می‌کرد. با انتصاب محمد علی رامین به معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد که مهرماه امسال انجام شد سیاست‌های این وزارتخانه تهاجمی‌تر و سختگیرانه‌تر از گذشته شد؛با وجود سانسور شدید و دستگیری ده‌ها تن از روزنامه‌نگاران و در برخی موارد به شکل گروهی در دفاتر کارشان، روزنامه‌های سراسری کلمه سبز ، اعتماد ملی، آرمان‌، تحلیل روز، فرهنگ آشتی و سرمایه و اندیشه نو توقیف و لغو امتیاز شدند.
تذکرهای پی در پی و باید و نبایدهایی که کار اطلاع‌رسانی آزاد را محدودتر از قبل کرده، در ماه‌های گذشته افزایشی چشمگیری یافت. خودسانسوری به حدی است که اگر هیچ روزنامه‌ای توقیف و روزنامه‌نگاری بازداشت نشده بود نیز نمی‌شد از آزادی مطبوعات در ایران سخن گفت.
روزنامه اعتماد در گزارشی درباره وضعیت مطبوعات ایران از سال ۱۳۸۰ تا نیمه سال ۱۳۸۸ اشاره می کند:
روزنامه های شرق (در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۳۸۶ به دستور هیات نظارت بر مطبوعات توقیف شد)، هم میهن (در ۱۲ تیرماه ۸۶ از سوی دادستان توقیف شد)، تهران امروز (مسوول روزنامه تهران امروز به اتهام چاپ مطالب و تصاویر اهانت آمیز نسبت به رئیس جمهور و نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی و ایراد افترا، در تیرماه سال ۸۷ با شکایت مدعی العموم به دادسرای کارکنان دولت احضار شد، و این روزنامه هم توقیف شد)، کارگزاران (در ۱۱ دی ۱۳۸۷ به دلیل چاپ بیانیه دفتر تحکیم وحدت پیرامون حوادث غزه توسط وزارت ارشاد و دادستانی تهران توقیف شد)، یاس نو (به دلیل اعاده روند دادرسی توسط دادستان پس از انتشار یک شماره توقیف شد و معاون وزارت ارشاد دستور توقف انتشار آن را صادر کرد)، کلمه سبز (دو روز پس از انتخابات روزنامه کلمه سبز با بازداشت کارکنان آن تعطیل شد)، اعتماد ملی (روز ۲۷ مردادماه سال جاری توقیف شد) و سرمایه (۱۱ آبان سال جاری لغو امتیاز شد) از فعالیت بازماندند. از سوی دیگر هفته نامه های شهروند امروز، زنان، همشهری جوان، مدرسه، دنیای تصویر، هفت، صبح زندگی، تلاش، به سوی افتخار و شوک و… نیز توقیف و لغو امتیاز شدند”.
آذر ماه امسال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به چهار روزنامه سراسری به خاطر آنچه “درج مطالب تفرقه برانگیز” خوانده شده، تذکر کتبی داد؛ معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد به روزنامه‌های آفتاب یزد، حیات نو، اعتماد و اسرار تذکر کتبی داد و مدعی شد که این روزنامه ها «با انتخاب تیتر و مطالب در صفحه اول و دوم به گونه ای اقدام کرده که شائبه القای تفرقه و بزرگ نمایی اختلافات میان مسئولان را در خوانندگان ایجاد می‌کند».
در اتفاقی دیگر و همزمان با درگذشت آیت الله منتظری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چند روزنامه از جمله اندیشه نو به دلیل «سانسور» راهپیمایی روز جمعه ۲۷ آذر در محکومیت «اهانت» به عکس آیت الله خمینی تذکر قانونی داد. در اطلاعیه معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران آمده بود این معاونت به روزنامه های «اندیشه نو» و «جهان اقتصاد» به دلیل «سانسور کامل» این راهپیمایی در شماره روز شنبه ۲۸ آذر و به روزنامه های «اعتماد» و »مردم سالاری» به دلیل «تحریف تصویری حرکت مردم» تذکر داده است.

در همین حال  معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به خبرگزاری کار ایران، ایلنا نسبت به نحوه پوشش اخبار جنبش معترضین تذکر داده است.
در رخدادی دیگر معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد پنجشنبه سوم دی ماه روزنامه آرمان را به دلیل انتشار مطلبی در ستون دیدگاه روز دوشنبه اش به «شبهه افکنی و ایراد اتهام علیه دولت مبنی برطرفداری از دیدگاه اسلام بدون روحانیت» و تخلف از بند ۱۱ ماده ۶ قانون مطبوعات متهم کرد.
همچنین هفته نامه موج اندیشه هم به دلیل «پخش شایعات و مطالب خلاف واقع» در مورد سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی، تذکرکتبی دریافت کرد. گفته شد که این تذکر کتبی به دلیل انتشار مطلبی با عنوان «چه صدایی ، چه سیمایی» که به انتقاد از پوشش خبری صدا و سیمای جمهوری اسلامی پرداخته بود، داده شده است.
سایت‌های اینترنتی نیز در سال گذشته، سالی سرشار از فیلترینگ مدام و حمله های ارتش سایبری را پشت سر گذاردند.
دستگاه هاى دولتى ایران به اذعان خودشان، بیش از پنج میلیون سایت را به دلیل «مطالب غیر اخلاقى و ضد اجتماعى»  فیلتر کرده اند. این در حالی ست که مسئولان جمهورى اسلامى علاوه بر سایت‌هایى که آنها را «ضد دین» و «غیر اخلاقى» مى‌خوانند بسیارى از پایگاه‌هاى اینترنتى سیاسى و وبلاگ‌هاى فارسى زبان را مسدود کرده اند. این پایگاه ها و وبلاگ‌هاى سیاسى که بسیارى از آن‌ها در داخل ایران فعالیت مى‌کنند به دلیل مواضع انتقادى آن‌ها در قبال جمهورى اسلامى فیلتر شده‌اند. همچنین سایت‌هاى محبوب در دنیا نظیر فیس بوک، اورکات و در برخى مناطق نیز یوتیوب از سوى کمیته مصادیق فیلترینگ مسدود شده‌اند.

توضیح: برخی از روزنامه‌نگاران هم‌چون بهاور ۴ بار و  یا وبلاگ‌نویسانی چون نظرآهاری ۲ بار در سال بازداشت شده‌اند و این مساله است که جدول را کم‌تر از آمار متن نشان می‌دهد.

• برای دیدن جدول روی عکس یا این‌جا کلیک کنید

گزارشگران  و فعالان حقوق بشر ایران

: ارسال به شبکه‌های اجتماعی